ΔΙΕΘΝΗΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΠΡΟΒΛΕΠΟΥΝ ΝΕΑ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΚΑΠΙΤΑΛΙΣΤΙΚΗ ΚΡΙΣΗ

Κόσμος

Μαρξιστής οικονομόλογος και διεθνείς οργανισμοί προβλέπουν νέα παγκόσμια καπιταλιστική κρίση

Σύμφωνα με μαρξιστή οικονομολόγο αλλά και με διεθνείς οργανισμούς, ο εμπορικός πόλεμος Αμερικής-Κίνας μπορεί να πυροδοτήσει νέα παγκόσμια κρίση καπιταλιστικής ύφεσης με μαζικές απολύσεις και αύξηση της ανεργίας.

Οικονομία  


post image

(η εικόνα δείχνει το δείκτη γερμανικής βιομηχανικής παραγωγής)

Σύμφωνα με τον μαρξιστή οικονομολόγο Michael Roberts (αλλά και με διεθνείς οργανισμούς) ο εμπορικός πόλεμος Αμερικής-Κίνας πυροδότησε τις συνθήκες που πολύ σύντομα (ίσως μέσα στο 2019) να δημιουργήσουν την έναρξη μιας νέας παγκόσμιας οικονομικής κρίσης του καπιταλισμού, με όλα τα γνωστά αποτελέσματα των καπιταλιστικών κρίσεων όπως πχ μαζικές απολύσεις και αύξηση της ανεργίας.

Τα επίσημα οικονομικά δεδομένα δείχνουν ήδη μια απότομη μείωση της παγκόσμιας οικονομίας και στην Αμερική, και στην Ευρώπη, και στην Ιαπωνία. Καθώς ο Trump πρόσφατα έβαλε ακόμα περισσότερους δασμούς στη Κίνα θα πρέπει να περιμένουμε μια δεύτερη απότομη μείωση της παγκόσμιας οικονομίας μέσα στο 2019, κι αυτό θα σημάνει την έναρξη μιάς νέας παγκόσμιας κρίσης ύφεσης του καπιταλιστικού συστήματος.

Οι επίσημοι νεοκλασσικοί φιλελεύθεροι οικονομολόγοι λένε πως η παγκόσμια οικονομία κινδυνεύει να μπει σε κρίση ύφεσης όταν η παγκόσμια οικονομική ανάπτυξη είναι μικρότερη από 2.5%. Σύμφωνα με τα τελευταία στοιχεία των οικονομολόγων της αμερικανικής τράπεζας JP-Morgan, τα δεδομένα του Μαίου 2019 δείχνουν πως η παγκόσμια οικονομία αυτή τη στιγμή βρίσκεται ακριβώς στο σημείο του 2.5%. Οποιαδήποτε περαιτέρω μείωση θα μας βάλει και επισήμως σε κατάσταση νέας παγκόσμιας ύφεσης.

Η JP-Morgan λέει πως ειδικά η βιομηχανία θα έχει την μεγαλύτερη κρίση. Οι οικονομολόγοι θεωρούν οτι η παγκόσμια βιομηχανική παραγωγή μπαίνει σε κρίση όταν μειωθεί κάτω από 50 PMI, κι αυτή τη στιγμή βρίσκεται ακριβώς εκεί, στα 50 PMI.

Ο τομέας των υπηρεσιών επίσης εμφανίζει πτώση παγκοσμίως και είναι κοντά στα επίπεδα ύφεσης. Στις υπηρεσίες εργάζονται πολλοί εποχιακοί (το λεγόμενο πρεκαριάτο) και εργαζόμενοι ελάχιστου μισθού, οπότε οι οποιεσδήποτε μαζικές απολύσεις στο τομέα των υπηρεσιών θα έχουν άμεσα και καταστροφικά ανθρώπινα αποτελέσματα.

Οι οικονομόλογοι του διεθνή οργανισμού OECD προβλέπουν απότομη και μεγάλη μείωση της παγκόσμιας οικονομικής ανάπτυξης μέσα στο 2019, με ακόμα χειρότερη μείωση στις πιο ανεπτυγμένες οικονομίες (αμερική, ευρώπη, ιαπωνία), και λένε οτι τα στοιχεία δείχνουν οτι δεν θα υπάρξει οικονομική ανάπτυξη το 2020. Ο γενικός γραμματέας του OECD λέει πως «η παγκόσμια οικονομία βρίσκεται σε επικίνδυνο στάδιο».

Ο δείκτης βιομηχανικής παραγωγής στις ΗΠΑ βρίσκεται ήδη στο χαμηλότερο σημείο των τελευταίων ετών, το Μάιο έπεσε στο 50.6 που είναι όσο ήταν και το 2009. Τα στοιχεία για τις εμπορικές παραγγελίες στο τομέα υπηρεσιών στις ΗΠΑ επίσης δείχνουν πτώση.

Τεράστια πτώση εμφανίζει εδώ και πέντε μήνες και η βιομηχανική παραγωγή της Γερμανίας, όπου ο ρυθμός αύξησης των απολύσεων έχει ήδη αυξηθεί πάρα πολύ και έχει φτάσει στα επίπεδα του 2013.

Σύμφωνα με τα κυβερνητικά στοιχεία της Ιαπωνίας κι εκεί η οικονομία πάει κατά διαόλου, με την κυβέρνηση να ανακοινώνει πως ενώ προηγουμένως η οικονομία εμφάνιζε «χαλάρωση» τώρα μπαίνει σε φάση «χειροτέρευσης». Οικονομολόγοι της τράπεζας Barclays λένε πως υπάρχει έντονη ανυσηχία οτι έχουμε ήδη μπει σε διαδικασία έναρξης μιάς νέας οικονομικής ύφεσης και στην Ιαπωνία και παγκοσμίως. Κι αυτό ενώ η Ιαπωνία εφαρμόζει κεϋνσιανό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, που διαφημίζεται ως πιο ορθολογικό με μικρότερη πιθανότητα κρίσεων σε σχέση με τον άκρατο νεοφιλελευθερισμό της Αμερικής και τον «κοινωνικό» φιλελευθερισμό της Ευρώπης (που τις τελευταίες δεκαετίες μετά τη συμφωνία του Μάαστριχτ όλο και περισσότερο πλησιάζει στο νεοφιλελευθερισμό της Αμερικής).

Οι μικρότερες οικονομίες, όπως πχ η Τουρκία, η Αργεντινή και το Πακιστάν επίσης εμφανίζουν μείωση. Η Βραζιλία και η Νότια Αφρική είναι έτοιμες να μπουν σε επίσημη οικονομική ύφεση. Οι δημόσιες επενδύσεις σε έργα υποδομών στις μεγάλες χώρες εμφανίζουν μείωση παγκοσμίως με μόνη εξαίρεση την Αμερική, τη Κίνα και την Ινδία.

Οι ιδιωτικές επενδύσεις των επιχειρήσεων βρίσκονται κι αυτές σε τέλμα και τα κέρδη παίζονται στο τζόγο του χρηματιστηρίου. Επίσης παρατηρείται το φαινόμενο της συγκράτησης (hoarding) κεφαλαίων και την μη-επένδυσή τους, ενώ οι δημοσκοπήσεις διευθυντηκών στελεχών δέιχνουν την ανυσηχία τους για το μέλλον. Τα κέρδη δεν είναι τόσα όσο θα ήθελαν κι αυτό δημιουργεί συνθήκες για αύξηση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων ή και την απόλυσή τους.

Ταυτόχρονα υπάρχει αύξηση του χρέους, ειδικά των επιχειρήσεων, χρέος που δημιουργείται σε μεγάλο βαθμό λόγω της πείνας των επιχειρήσεων για σπέκουλα στο τζόγο του χρηματιστηρίου.

Κάθε οικονομική κρίση στο καπιταλισμό έχει πάντοτε τριών ειδών αίτια: πρώτον τον ίδιο το καπιταλισμό, δεύτερον τις γενικές συνθήκες κάθε εποχής, και τρίτον ένα γεγονός που πυροδοτεί τη κρίση. Ο καπιταλισμός έχει πάντοτε τάση να δημιουργεί συνεχείς κρίσεις καθώς η ίδια η οικονομική ανάπτυξη δημιουργεί την επόμενη οικονομική κρίση, δηλαδή είναι αδύνατον να μην υπάρχουν κρίσεις μέσα στο καπιταλισμό, και κάθε φορά τη κρίση τη πληρώνουν οι εργαζόμενοι που απολύονται ή που πρέπει να δουλεύουν υπερωρίες. Ωστόσο σε κάθε εποχή του καπιταλισμού υπάρχουν ειδικότερες συνθήκες που μπορούν να κάνουν τις κρίσεις να είναι πιο έντονες ή μεγαλύτερης διάρκειας, και σε κάθε κρίση υπάρχει συγκεκριμένο γεγονός ή γεγονότα που οδήγησαν στην έναρξή της. Ενώ οι νεοκλασσικοί φιλελεύθεροι οικονομολόγοι ασχολούνται μόνο με τα άμεσα γεγονότα που πυροδότησαν τη κρίση, οι μαρξιστές οικονομολόγοι ασχολούνται και με τα βαθύτερα πραγματικά αίτια της κρίσης, που σε τελική ανάλυση είναι ο ίδιος ο καπιταλισμός ως σύστημα.

Η διεθνής οικονομική κρίση του 1974 πυροδοτήθηκε από την απότομη αύξηση των τιμών του πετρελαίου. Η μείωση της οικονομίας το 1980 πυροδοτήθηκε από το ξεφούσκωμα της φούσκας της ευρωπαϊκής αγοράς ακινήτων (οι επενδυτές αγοράζουν συνεχώς ακίνητα και αυξάνεται η τιμή τους, αυτό είναι η «φούσκα», και βεβαίως αυτό οδηγεί και σε αύξηση των αστέγων, μέχρι που κάποια στιγμή οι αγοραστές της μεσαίας τάξης δεν μπορούν πλέον να αντέξουν τις υψηλές τιμές των ακινήτων και τότε σταματούν να αγοράζουν οπότε τα ακίνητα μένουν απούλητα, αυτό είναι το «ξεφούσκωμα» της φούσκας, τότε μειώνεται η τιμή τους αλλά τα αγοράζουν ή τα παίρνουν οι τράπεζες σε φτηνές τιμές για να τα πουλήσουν αργότερα όταν θα ξαναρχίσει να εμφανίζεται νέα φούσκα, και ο κύκλος αυτός συνεχίζεται συνεχώς μέσα στο καπιταλισμό, φούσκες με ακίνητα είχαμε ήδη από το ξεκίνημα του καπιταλισμού και όσο πιο πολύ αναπτύσεται ο καπιταλισμός τόσο πιο έντονες και απάνθρωπες γίνονται οι φούσκες ακινήτων, στη Ρουμανία υπάρχει μεγάλος αριθμός αστέγων που ζουν μέσα σε υπονόμους λόγω της τελευταίας φούσκας ακινήτων που έγινε εκεί μετά τη μετάβαση στον καπιταλισμό «ελεύθερης» αγοράς όταν καταργήθηκε το καθεστώς που είχαν μέχρι το 1989).

Η ύφεση του 1990 πυροδοτήθηκε από τον πόλεμο του Ιράκ και τις τιμές πετρελαίου. Η ύφεση του 2001 ξεκίνησε από το ξεφούσκωμα της φούσκας των διαδικτυακών επιχειρήσεων (dot com bubble). Η Μεγάλη Ύφεση (Great Recession) του 2008 πυροδοτήθηκε από το ξεφούσκωμα της φούσκας της αγοράς ακινήτων στην Αμερική που αμέσως οδήγησε σε ξεφούσκωμα μιας άλλης φούσκας που είχε δημιουργηθεί με το τραπεζικό δανεισμό.

Οι φιλελεύθεροι οικονομολόγοι σταματούν την ανάλυση τους εκεί, το οτι μια κρίση είχε ένα γεγονός που τη πυροδότησε, δεν πάνε βαθύτερα επειδή δεν τους συμφέρει να φανεί οτι ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα λάθος από την ίδια τη βάση του.

Το γεγονός που πυροδότησε τη κάθε κρίση δεν θα είχε κανένα αποτέλεσμα αν δεν είχε μαζευτεί «μπαρούτι» για να εκραγεί με την πυροδότηση. Σε κάθε εποχή του καπιταλισμού υπάρχει ένα συγκεκριμένο οικονομικό περιβάλλον και συγκεκριμένες οικονομικές πολιτικές (νεοφιλελεύθερες ή κεϋνσιανικές κλπ) που κάνουν αυτό το «μπαρούτι» πιο εύκολο ή πιο δύσκολο να ανάψει φωτιά. Ωστόσο το «μπαρούτι» μαζεύεται λόγω της ίδιας της φύσης του καπιταλιστικού συστήματοςω όπως είχε εξηγήσει ο Μαρξ κι όπως μπορεί να κατανοήσει ο οποιοσδήποτε λογικός άνθρωπος χωρίς να έχει διαβάσει Μαρξ αν απλά αναλογιστεί για λίγο πώς δουλεύει όλο το σύστημα σε μεγάλη κλίμακα και κατανοήσει το φαινόμενο του γιατί το κέρδος των καπιταλιστών δεν μπορεί να αυξάνεται συνεχώς, και καθώς όλο το καπιταλιστικό σύστημα για να λειτουργήσει απαιτεί συνεχής αύξηση του κέρδους εύκολα καταλαβαίνουμε πως ο καπιταλισμός είναι ένα σύστημα που σαμποτάρει τον εαυτό του, και αυτός είναι ο λόγος που γίνονται παγκόσμιοι πόλεμοι, διότι ο καταστροφικός πόλεμος ξαναβάζει τον καπιταλισμό σε κίνηση μετά από μεγάλες κρίσεις, όμως αυτό δεν μπορεί να συνεχίζεται επ’άπειρον, δηλαδή ο καπιταλισμός είναι σύστημα με ημερομηνία λήξεως (χωρίς αυτό να σημαίνει οτι δεν μπορεί να ανατραπεί πριν το φυσικό του τέλος, κι επίσης το οτι έχει φυσικό τέλος δεν σημαίνει πως αυτό το τέλος θα είναι καλό για τους εργαζομένους και ανέργους αν οι ίδιοι δεν πάρουμε πρωτοβουλίες υπέρ της τάξης μας, δηλαδή της εργατικής τάξης, δηλαδή της κοινωνικής ομάδας όλων των μισθωτών και freelancers ή αλλιώς όσων δεν είναι ιδιοκτήτες μιας καπιταλιστικής επιχείρησης, ή με άλλα λόγια όποιος δεν διαθέτει δικό του μέσο παραγωγής μέσα στην οικονομία).

Ο Adam Smith (ο «θεός» των φιλελεύθερων οικονομολόγων), ο David Ricardo, και ο Stanley Jevons παρατήρησαν πως ο ρυθμός αύξησης του κέρδους των καπιταλιστών έχει συνεχής πτωτική τάση. Ο Adam Smith θεώρησε οτι φταίει ο ανταγωνισμός στην οικονομία. Ο David Ricardo διαφώνησε και είπε οτι φταίνε οι υψηλοί μισθοί των εργαζομένων. Και μετά ανέλυσε το φαινόμενο ο Μαρξ και βρήκε πως ο καπιταλισμός είναι σάπιος από τα θεμέλιά του και πως η μόνη λύση που μπορεί να είναι υπέρ των εργαζομένων είναι η επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού, και όχι ο ρεφορμισμός, δηλαδή οι μικρές διορθώσεις μέσα στο καπιταλισμό, διότι είναι αδύνατον να διορθώσεις μια οικοδομή που πατάει σε σαπισμένα θεμέλια, αναγκαστικά πρέπει να γκρεμίσεις την οικοδομή και να φτιάξεις μια καινούρια σε σταθερά θεμέλια, και δεν υπάρχει τρόπος να φτιαχτεί μια νέα οικονομία παράλληλα στο καπιταλισμό διότι ο καπιταλισμός από τη φύση του τρώει και καταπίνει τα πάντα, είναι δηλαδή αδύνατον να φτιαχτεί κάτι εναλλακτικό γιατί ο καπιταλισμός του επιτίθεται και το ενσωματώνει, έτσι η επαναστατική ανατροπή του καπιταλισμού είναι η μοναδική λύση, κι αυτή την ανατροπή μπορεί να την κάνει μόνο η μεγάλη μάζα της εργατικής τάξης διότι η ανώτερη τάξη έχει υλικό συμφέρον από την διατήρηση του καπιταλισμού.

Ο Μαρξ ανακάλυψε πως το συνολικό κέρδος όλων των καπιταλιστών σε παγκόσμια κλίμακα θα έχει συνεχώς τη τάση να μειώνεται για τον εξής απλό λόγο που κι ένας αγράμματος μπορεί να καταλάβει: Το κεφάλαιο (τα λεφτά του πλούσιου επιχειρηματία) προέρχεται από την εργασία του μισθωτού (τον εργάτη), ο καπιταλιστής προσπαθεί να αντικαταστήσει τον μισθωτό με μηχανήματα διότι θέλει να μειώσει τα έξοδα του μισθού, όσο περισσότερο όμως αντικαθίσταται ο μισθωτός από το μηχάνημα τόσο λιγότερο είναι το κέρδος του καπιταλιστή. Αυτό έχει αποδειχτεί ιστορικά και συνεχίζει μέχρι σήμερα να είναι έτσι.

Δηλαδή η ταφόπλακα του καπιταλισμού είναι τα ρομπότ που αντικαθιστούν τους εργάτες. Το ρομπότ δουλεύει με εντολές, μπορεί να κάνει μόνο αυτό που είναι προγραμματισμένο να κάνει, καθώς το ρομπότ δεν έχει δημιουργικότητα. Από την άλλη, ο εργάτης πάντα βρίσκει δημιουργικούς τρόπους να αυξάνει τη παραγωγικότητά του (με σκοπό να τελειώσει τη δουλειά του νωρίτερα και να φύγει να πάει σπίτι του, αν μπορεί, ή να ξεκουραστεί λίγο στη δουλειά αν δεν τον αφήνουν να φύγει). Σε κάθε οικονομικό σύστημα η ανθρώπινη δημιουργικότητα (και όχι απλά η ανθρώπινη εργασία) είναι η πηγή της αύξησης της οικονομικής παραγωγικότητας. Όσο όμως ο καπιταλιστής αντικαθιστά τους υπαλλήλους με ρομπότ, τόσο μειώνεται η δημιουργικότητα της επιχείρησης κι έτσι τόσο μειώνεται ο ρυθμός αύξησης του κέρδους της διότι σε τελική ανάλυση τα κέρδη μιας οικονομίας δεν είναι τίποτε άλλο παρά η συνολική εφαρμοσμένη (σε πρακτική εφαρμογή) δημιουργικότητα των ανθρώπων. Ενώ η τεχνητή νουμοσύνη αυξάνει κάπως την αυτονομία των ρομπότ, ακόμα δεν έχει φτάσει στο επίπεδο της τεχνητής δημιουργικότητας παρόλο που υπάρχουν έντονες ενδείξεις οτι μπορεί πολύ σύντομα να γίνει αυτό (κι αυτό είναι ένας λόγος που οι καπιταλιστές προωθούν από τώρα το ελάχιστο εγγυημένο εισόδημα, ή αλλιώς βασικό εισόδημα, το οποίο σε τελική ανάλυση δεν είναι για το καλό μας και πρέπει να αρνηθούμε με εξεγερτικό τρόπο την αντικατάσταση του κοινωνικού κράτους από το εγγυημένο βασικό εισόδημα διότι αυτό που θέλει η παγκόσμια ελίτ είναι αυτό το εισόδημα να αρχίσει κάπως ικανοποιητικό για να το δεχτούμε ως θεσμό και να καταργήσουν το κοινωνικό κράτος και μετά το βασικό εισόδημα να γίνει πολύ μικρό και να μην υπάρχουν δωρεάν δημόσιες υπηρεσίες όπως πχ νοσοκομεία κάτι που θα οδηγήσει σε εφιαλτικές συνθήκες σαν αυτές που περιέγραφε ο Ένγκελς για την εργατική τάξη της Αγγλίας του 19ου αιώνα).

Η τάση του ποσοστού του κέρδους να μειώνεται είναι η βάση πάνω στην οποία βασίστηκε όλη η θεωρία του Μαρξ και δείχνει την αναγκαιότητα αντικαπιταλιστικής επανάστασης και την αδυναμία μεταμόρφωσης ή ρεφορμιστικής μεταρρύθμισης του καπιταλιστικού συστήματος. Απεναντίας, λόγω ακριβώς αυτού του φαινομένου, βγαίνει ως λογικό συμπέρασμα πως κάθε ρεφορμισμός που επιτρέπει στο καπιταλισμό να συνεχίσει να υπάρχει είναι κακός και πρέπει να πολεμάται από την εργατική τάξη. Δηλαδή η εργατική τάξη πρέπει να είναι μόνο επαναστατική, και όχι ρεφορμιστική-μεταρυθμιστική. Πρέπει να ζητούμε ανατροπή του συστήματος, και όχι διόρθωση του συστήματος. Κανείς δεν έχει μπορέσει να αποδείξει οτι δεν ισχύει η τάση της μείωσης του ποσοστού κέρδους, αν και πολλοί φιλελεύθεροι οικονομολόγοι το προσπάθησαν με νύχια και με δόντια. Αντιθέτως η ιστορία δείχνει οτι η μείωση του ποσοστού του κέρδους είναι πραγματικά νόμος στο καπιταλισμό, όπως είπε ο Μαρξ. Κι αν ο Μαρξ είναι όντως σωστός τότε αυτή η μείωση του κέρδους σημαίνει οτι ο καπιταλισμός είναι αδύνατον να συνεχίσει να υπάρχει για πάντα γιατί αυτή η μείωση του κέρδους είναι το «μπαρούτι» που σε κάθε κρίση παθαίνει έκρηξη κι αυτή την έκρηξη την βλέπουμε ως μαζική ανεργεία και φτωχοποίηση του προλεταριάτου (συμπεριλαμβανομένου του πρεκαριάτου, των freelancers, των φοιτητών, των φτωχών μεταναστών, όσων αναγκάζονται να εργάζονται παράνομα, των ανέργων, και των αστέγων ή γενικότερα όλων όσων είναι πεταμένοι έξω από το σύστημα ως παραπανήσιος πλυθησμός).

Σήμερα ο εμπορικός πόλεμος Αμερικής εναντίων Κίνας δημιουργεί τη πυροδότηση μιάς νέας καπιταλιστικής κρίσης, μιάς νέας παγκόσμιας ύφεσης, που θα ξεκινήσει μάλλον μέσα στο 2019 (ή σύντομα μετά), με την υπόθεση οτι ο εμπορικός πόλεμος θα συνεχιστεί. Κι όπως σε όλες τις κρίσεις έτσι και αυτή θα την πληρώσουν οι εργαζόμενοι και οι άνεργοι ενώ μια χούφτα καπιταλιστών στη κορυφή θα βρουν ευκαιρία να συγκεντρώσουν όλο και περισσότερο κομμάτι της οικονομίας υπό τον δικό τους έλεγχο (πχ τράπεζες που θα πάρουν τα σπίτια όσων χρωστάνε και μεγάλες επενδυτικές εταιρίες που θα εξαγοράσουν αποτυχημένες μικρές επιχειρήσεις μικροαστών και μεσοαστών).

Η τράπεζα Morgan Stanley κρούει το κόδωνα του κινδύνου λέγοντας πως αν ο εμπορικός πόλεμος Αμερικής-Κίνας συνεχιστεί τότε μπορεί να δημιουργήσει σοβαρό πόνο στο παγκόσμιο καπιταλιστικό σύστημα (και βέβαια μιλάνε για τα κέρδη των πολυεθνικών, δεν ενδιαφέρονται για το πόνο των απολυμένων εργαζομένων). Η τράπεζα σημειώνει πως ο εμπορικός πόλεμος θα είναι η αιτία μιάς νέας παγκόσμιας ύφεσης (αλλά όπως είδαμε από τον Μαρξ είναι απλά η πυροδότηση του «μπαρουτιού» που έχει μαζευτεί λόγω της κανονικής λειτουργίας του καπιταλιστικού συστήματος διότι το σύστημα είναι έτσι δομημένο που δεν μπορεί να υπάρχει χωρίς να δημιουργεί συνεχώς νέες κρίσεις).

Ο Μαρξ και οι νεότεροι μαρξιστές έχουν πει εδώ και πολλές δεκαετίες οτι ο καπιταλισμός όσο φτάνει προς το τέλος του θα έχει όλο και πιο συχνές κρίσεις που θα είναι όλο και πιο δυνατές, όλο και πιο καταστρεπτικές για τους εργαζομένους. Το γεγονός οτι μάλλον θα έχουμε νέα κρίση το 2019 ενώ η προηγούμενη κρίση ήταν μόλις το 2007/2008/2009 (δεν ξεκίνησε σε όλες τις χώρες ταυτόχρονα), δηλαδή μια διαφορά μόλις 10-11-12 χρόνια, δείχνει οτι ίσως η μεθεπόμενη κρίση να έρθει σε ακόμα πιο σύντομο χρονικό διάστημα. Στην Ελλάδα τη κρίση του 2019 θα τη δούμε μάλλον με κάποια καθυστέρηση καθώς συνήθως οι οικονομικές κρίσεις στην Ελλάδα εμφανίζονται ένα ή ενάμιση χρόνια αφότου ξεκινήσουν από τις πιο ανεπτυγμένες χώρες που έχουν πιο κεντρικό ρόλο μέσα στο παγκόσμιο οικονομικό σύστημα (η Ελλάδα είναι σχετικά στη περιφέρεια του παγκόσμιου συστήματος οπότε οι κρίσεις φτάνουν εδώ με καθυστέρηση, όπως ένας σεισμός κάνει κάποιο χρόνο για να τον αισθανθούν πιο μακρυά από το επίκεντρο).

Ο διεθνής οργανισμός OECD γράφει πως τα στατιστικά στοιχεία για το παγκόσμιο εμπόριο δείχνουν μια απότομη σοβαρή μείωση του ρυθμού αύξησής του λόγω του εμπορικού πολέμου που εξαπέλυσε ο Αμερικανός πρόεδρος Trump στους Κινέζους. Η μείωση αυτή φαίνεται και από άλλα στατιστικά στοιχεία ανεξάρτητα από τον OECD. Μια έρευνα της φυλλάδας των καπιταλιστών Wall Street Journal έδειξε οτι οι επενδύσεις των μεγάλων επιχειρήσεων μειώνονται λόγω της μείωσης του ρυθμού αύξησης του παγκόσμιου εμπορίου και πως αυτή η μείωση εμφανίζεται πιο σοβαρά στις επιχειρήσεις που συνδέονται πιο άμεσα με το εμπόριο με τη Κίνα, δείχνοντας έτσι οτι αυτός που πυροδότησε τη κρίση είναι ο Trump που κύρηξε εμπορικό πόλεμο στους Κινέζους.

Η τράπεζα Morgan Stanley ανησυχεί πως η κρίση θα γίνει πολύ πιο σοβαρή αν οι επιχειρήσεις δεν καταφέρουν να περάσουν το κόστος της κρίσης στους καταναλωτές (πχ με υψηλότερες τιμές προϊόντων, ή με μείωση της ποιότητας των προϊόντων). Καταλαβαίνουμε τώρα πόσο αντικοινωνική και απάνθρωπη είναι ο καπιταλισμός και γιατί είναι χρέος της γενιάς μας να τον ανατρέψουμε όσο το δυνατόν γρηγορότερα.

Θα μπορούσε ο εμπορικός πόλεμος να τελειώσει και να αποτραπτεί η νέα κρίση; Δυστηχώς όχι, απαντά ο μαρξιστής οικονομολόγος Michael Roberts, διότι υπάρχουν δομικοί γεωπολιτικοί λόγοι που οδήγησαν τον αμερικανό πρόεδρο να ξεκινήσει εμπορικό πόλεμο στους κινέζους. Η αμερικανική «αυτοκρατορία» βρίσκεται σε πτωτική τάση και προσπαθεί απεγνωσμένα να ανατρέψει αυτή τη πορεία μπροστά στην έντονα αυξανόμενη δύναμη της Κίνας. Συγκεκριμένα, η Αμερική θέλει να διατηρήσει την τεχνολογική της υπεροχή, και η επίθεση στην κινεζική εταιρία τηλεπικοινωνιών Huawei γίνεται για αυτόν τον λόγο.

Σύμφωνα με τη τράπεζα Goldman Sachs από το 2010 και μετά παγκοσμίως τα κέρδη κεφαλαίου δεν ήταν ικανοποιητικά, με μόνη εξαίρεση τις μεγάλες Αμερικανικές εταιρίες πολύ υψηλής (υπερυψηλής) τεχνολογίας. Δηλαδή η κρίση που ξεκίνησε το 2007 δεν τέλειωσε ποτέ πραγματικά, απλά μετατράπηκε σε στασιμότητα ή ελάχιστη ανάπτυξη. Αν όντως ξεκινήσει νέα κρίση το 2019 οι ιστορικοί του μέλλοντος πιθανότατα θα την θεωρήσουν μέρος της κρίσης του 2007. Ζούμε μέσα στη μεγαλύτερη καπιταλιστική κρίση που εμφανίστηκε μετά τη κρίση του 1929, και αν το δεύτερο κύμα της κρίσης όντως ξεκινήσει το 2019 και αν κρατήσει αρκετά χρόνια τότε ίσως η κρίση του 2007 μαζί με αυτή του 2019 να θεωρηθούν μαζί ως η μεγαλύτερη κρίση του καπιταλισμού σε όλη την ιστορία του. Μιλάμε για κρίση που ξεπερνά τη δεκαετία σε διάρκεια. Μήπως είναι η τελευταία κρίση και ο παγκόσμιος καπιταλισμός καταρρεύσει; Ο Μαρξ είχε πει πως ο καπιταλισμός θα έχει συνεχείς κρίσεις μέχρι μια τελευταία τελειωτική κρίση που θα οδηγήσει αναγκαστικά σε κατάργηση του καπιταλισμού. Μήπως η κρίση του 2019 θα είναι αυτή η τελευταία κρίση που προέβλεψε ο Μαρξ; Μήπως ζούμε το τελικό θάνατο του παγκόσμιου καπιταλιστικού συστήματος; Μήπως εν μέσω κρίσης (και ταυτόχρονα και με τη παγκόσμια κλιματική κρίση) οδηγηθούμε και σε έναν τρίτο παγκόσμιο πυρηνικό πόλεμο Αμερικής-Κίνας; (κάτι που θα ξεσήκωνε τέτοιο αντιπολεμικό κίνημα που μάλλον θα οδηγούσε σε παγκόσμια προλεταριακή επανάσταση) Ή μήπως αυτή η κρίση είναι μια από τις τελευταίες και σύντομα θα έρθει και η τελειωτική κρίση; Μακάρι να γνωρίζαμε την απάντηση σε αυτά τα ερωτήματα, για την ώρα μόνο υποθέσεις μπορούμε να κάνουμε, αλλά σίγουρα η αντικαπιταλιστική ανατροπή είναι πάντοτε απόλυτα αναγκαία ασχέτως αν ο καπιταλισμός έφτασε στο φυσικό του τέλος. Άλλωστε ο Μαρξ υποστήριξε ένοπλες εξεγέρσεις εργατών που έγιναν την εποχή που ζούσε, δεν τους είπε να περιμένουν κάποιες συνθήκες πριν εξεγερθούν.

Το ΔΝΤ (Διεθνές Νομισματικό Ταμείο) εκφράζει κι αυτό εντονότατη ανυσηχία και γράφει για πιθανότητα σημαντικής διατταραχής της παγκόσμιας εφοδιαστικής αλυσίδας (δηλαδή την εισαγωγή πρώτων υλών από τις χώρες με ορυχεία στις βιομηχανικές χώρες και την εξαγωγή των εμπορευμάτων στις καταναλωτικές χώρες).

Ανυσηχία εκφράζει και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Εμπορίου (WTO, ο διεθνής οργανισμός εναντίων του οποίου έγιναν οι ιστορικές διαδηλώσεις στο Seattle το 1999 που ήταν το γεγονός της γέννησης του κινήματος αντιπαγκοσμιοποίησης καθώς και του παγκόσμιου δικτύου των Indymedia και ιστορικά αυτές οι διαδηλώσεις θεωρούνται το ξεκίνημα μιάς νέας ιστορικής περιόδου αντικαπιταλιστικής αντίστασης). Ο γενικός γραμματέας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου λέει πως ο εμπορικός πόλεμος που ξεκίνησε ο αμερικανός πρόεδρος κάνει κακό στη παγκόσμια οικονομία, στους επενδυτές, στους καταναλωτές, και όλες οι χώρες μόνο να χάσουν έχουν από αυτόν τον εμπορικό πόλεμο.

Το μόνο σίγουρο είναι πως τα πάντα θα εξαρτηθούν από την απάντηση του παγκόσμιου προλεταριάτου, δηλαδή από τους εργαζομένους και τους ανέργους και γενικά όποιον καταπιέζεται από τον παγκόσμιο καπιταλισμό. Η κρίση μπορεί να γίνει η έναρξη της λαϊκής ανατροπής του καπιταλισμού.

Το κείμενο του μαρξιστή οικονομολόγου για τη νέα κρίση είναι εδώ: https://thenextrecession.wordpress.com/2019/05/26/global-slump-the-trade-and-technology-trigger/

Εικόνες:


Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *