ΓΙΑ ΤΙΣ ΙΧΘΥΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΤΩΝ ΠΟΛΥΕΘΝΙΚΩΝ

Ρεπορτάζ

Για τις ιχθυοκαλλιέργειες των πολυεθνικών

Για την υπόθεση του Χρήστου Λοβέρδου-Στελακάτου δημοσίευσε ένας ιχθυολόγος στο ThePressProject ένα άρθρο καθυσηχάζοντας κόσμο. Δεν είμαι ειδικός, αλλά στο άρθρο έλειπαν τελείως τα στοιχεία με τα οποία θα στηρίζονταν οι απόψεις του. Έκατσα κι έγραψα λοιπόν ένα σχόλιο ενυπόγραφο, λίγο μεγαλύτερο από το ίδιο το άρθρο, αλλά το Disqus εκεί μου το έκοψε. Μετά από ενημέρωση του TPP και χωρίς να πάρω κάποια απάντηση, ζητάω βήμα εδώ αν θεωρείτε πως το θέμα (πιστεύω ναι) και η ανάλυση ενδιαφέρουν. Παραθέτω το σχόλιό μου και αμέσως μετά το ίδιο το άρθρο. Ευχαριστώ για τη φιλοξενία.

Τροφή   Περιβάλλον / Οικολογία   Βιολογικά / Μεταλλαγμένα  


Η αλήθεια είναι πως θα περίμενα από τέτοιο άρθρο (καθηγητή ιχθυολογίας) μια αναφορά στο ποιες είναι συγκεκριμένα οι καταγγελίες, όπως και περισσότερη τεκμηρίωση για το λόγο που τα μεγάλα μπιτόνια με τη φορμόλη, για τα οποία κάνει λόγο ο Στελακάτος, «δεν ενέχουν κανένα κίνδυνο για τον άνθρωπο και το περιβάλλον». Τι σημαίνει «ακίνδυνο» συγκεκριμένα; Ότι αν τα φάμε δεν θα πεθάνουμε ή δεν θα έχουμε σοβαρά θέματα; Μετά από πόσο χρόνο, θα ρωτούσε κάποιος; Είμαι σίγουρος πως το ύφος του άρθρου θα καταστρεφόταν αν περιείχε μακροσκελείς επιστημονικές αναλύσεις, αλλά, βρε αδερφέ, μια παραπομπή σε κάτι που συνηγορεί δε θα τη χάλαγε τη νοικοκυρά. Δε λέω πως ο επιστήμονας θα πρέπει να αποφεύγει την εκλαΐκευση, κάθε άλλο, όμως αυτή δεν αποκλείει τις παραπομπές σε όντως επιστημονικά κείμενα και αναλύσεις. Συγκεκριμένες παραπομπές, όχι «αν έβγαζε το πόρισμα το υπουργείο θα βλέπατε».

Τα μόνα επιχειρήματα που βλέπω εδώ είναι ότι τα σκευάσματα είναι νόμιμα (δεν είναι αυτή η ουσία της υπόθεσης, και το DDT νόμιμο ήταν όταν το χρησιμοποιούσαμε και θάβονταν οι επιστημονικές μελέτες για την επικινδυνότητά του), και το ότι τα ψάρια αυτά εξάγονται, ό,τι και να σημαίνει αυτό στον όμορφό μας καπιταλισμό (χωρίς να αναφέρεται σε ποιες χώρες, να υποθέσουμε στην Ευρώπη χωρίς να το ξέρουμε;). Και φυσικά (υπόρρητα) το ότι ο αρθρογράφος είναι καθηγητής ιχθυολογίας. Αυτά.

Όμως οι φωτογραφίες με τα μπιτόνια με τη φορμαλδεΰδη που δημοσίευσε ο Στελακάτος δεν μπορούν να προσπεραστούν εύκολα, όπως παραδέχεται και ο καθηγητής, ιδίως με βάση τα στοιχεία που (δεν) παραθέτει θα πρόσθετα. Εδώ ίσως το κύρος των ιχθυολόγων στα μάτια της νοικοκυράς θα πρέπει να βρει καλύτερη υπεράσπιση. Το ότι υπήρξαν στο παρελθόν θεωρίες συνωμοσίας, και υπάρχουν ακόμα βέβαια, δεν είναι και το καλύτερο επιχείρημα από έναν επιστήμονα.

Πέρα από το γεγονός πως πολλοί από εμάς, ιδίως οι νησιώτες, έχουμε άμεση εμπειρία για το τι σημαίνει ιχθυοκαλλιέργεια για το περιβάλλον, χωρίς να έχουμε στην κατοχή μας εξειδικευμένα εργαστήρια, η ύπαρξη φορμαλδεΰδης σε αποθήκες δεν εξασφαλίζει από μόνη τη το ότι αυτή χρησιμοποιείται «νόμιμα». Ένα απλό γκουγκλάρισμα μας φέρνει πχ σε κάτι τέτοιο από την κυβέρνηση της Ινδίας:

http://vikaspedia.in/health/health-campaigns/beware-of-adulteration/formalin-in-fish

Άρα η φορμαλδεΰδη δε χρησιμοποιείται από επιτήδειους μόνο για την αποφυγή ασθενειών στα ψάρια, όπως λέει ο Στελακάτος, αλλά και για τη συντήρησή τους έξω από το νερό. Και μάλιστα βελτιώνει τις οργανοληπτικές ιδιότητες, δίνοντας την ψευδαίσθηση του φρέσκου. Το εμπορικό δαιμόνιο ως γνωστόν μπορεί να οργιάσει. Οπότε πώς κάποιος ελεγκτής είναι σίγουρος για το πώς χρησιμοποιείται η φορμόλη που υπάρχει στην αποθήκη; Και στην τελική:

  1. Σε τι αφορούν συγκεκριμένα οι έλεγχοι που γίνονται;
  2. Σε τι μελέτες και επιστημονική τεκμηρίωση βασίζονται αυτοί οι έλεγχοι και πόσο είναι τελικά το όριο για μια καρκινογόνα ουσία ώστε να περάσει στο ανθρώπινο σώμα (του καταναλωτή; του ανειδίκευτου εργάτη που τη χειρίζεται;) ή στο περιβάλλον και να μην «ενέχει κανένα κίνδυνο»; Ενδιαφέρει τη νοικοκυρά αυτό το όριο;
  3. Ποιες μελέτες, κανονισμοί και νόμοι δημιουργήθηκαν πχ στην Ισπανία και αλλού για να προλάβουν το πρόβλημα με τη συγκέντρωση υδράργυρου σε σώματα εγγύων, πριν βγάλουν μόνιμη ειδοποίηση οι αρχές να μην καταναλώνονται ψάρια ατλαντικού;
  4. Υπάρχει κάποια οργανωμένη αντίδραση, πέρα από μεμονωμένες διαβεβαιώσεις και καταθέσεις στο δικαστήριο περί νομιμότητας μεθόδων, από τους ιχθυολόγους που τους κολλάει η «ρετσινιά», ώστε να καθησυχαστεί το πόπολο και να συνεχίζει να ψωνίζει η νοικοκυρά ψάρια με «ασφαλή» καρκινογόνα όρια;

Μπορεί ο Στελακάτος να μην προβάλει τη «σοβαρότητα» στην έκφραση ώστε να πείσει τους συναδέλφους του για το επικίνδυνο τέτοιων πρακτικών. Άλλωστε ο καθένας μας στη δουλειά του έχει παραδείγματα για το πώς επαγγελματικοί κλάδοι δίνουν σιωπηρή ή και ανοιχτή έγκριση για διάφορα «best practices» που βρωμάνε χειρότερα από ψαρίλα. Οι συνάδελφοί του όμως, που στην ουσία τον χλευάζουν σε στιλ «αφήστε τον να λέει ό,τι θέλει, αλλά μην τον βαράτε και τόσο πολύ», δε θα έπρεπε να διεκδικούν αυτή τη σοβαρότητα για λογαριασμό τους;

Κάποια ψήγματα της ιστορίας από την πλευρά του Στελακάτου:

http://www.enallaktikos.gr/ar51733el-spoydasa-ixthyotrofos-kai-oxi-katharma-tin-stiriksi-olwn-mas-zitaei-xristos-loverdos-stelakatos-vinteo.html

1ο Υ.Γ.: Πάτησα Ctrl+F στη σελίδα και ξεκίνησα να γράφω “φορμ…”. Μου έβγαλε “Phrase not found”.

2ο Υ.Γ.: Δεν είμαι αυτός που υπογράφει με το ονοματεπώνυμο, είμαι κάποιος άσχετος και υπέκλεψα τον κωδικό. Δεν είμαστε για μηνύσεις και δικαστήρια από μεγάλες εταιρίες, θεός φυλάξοι…

(ακολουθεί το άρθρο)

«Μην ανοίγεις το ψυγείο»: για την ιχθυοκαλλιέργεια στην Ελλάδα

του Γιάννη Πάσχου

Η ιστορία της ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα αρχίζει κάπου το 1950 με την εκτροφή της αμερικάνικης πέστροφας. Το τι είχε ειπωθεί εκείνα τα χρόνια, όπως διηγούνται οι παλιοί ιχθυολόγοι, ήταν κάτι το τραγικό. Ακόμη και ομάδες από αγρότες, κυρίως, έκλειναν τα βράδια τις εισόδους του νερού για να πεθάνουν τα ψάρια, οι διάβολοι, οι φορείς της μεγάλης αρρώστιας που θα ερχόταν… Βέβαια από μια μεριά δεν είχαν και άδικο, όταν καθημερινά έβλεπαν τόνους από νωπά εντόσθια κοτόπουλων να τα πετάνε παράνομα τις νύχτες στις δεξαμενές και τα ψάρια να τα τρώνε αχόρταγα. Σταδιακά τα πράγματα άλλαξαν, το στοιχειώδες νομικό πλαίσιο άλλαξε, οι πεστροφοτρόφοι πλήρωσαν πολύ ακριβά τις αποκοτιές, την επιπολαιότητα και την ασχετοσύνη τους, η πετροφοκαλλιέργεια εκσυγχρονίστηκε, με αποτέλεσμα, η ελληνική πέστροφα να εξάγεται με επιτυχία σε δύσκολες ανταγωνίστηκες αγορές.

Η εμπειρία από την πεστροφοκαλλιέργεια σηματοδότησε σε μεγάλο βαθμό και τις αυστηρές προδιαγραφές που μπήκαν εξ αρχής στις εκτροφές των θαλασσινών ψαριών. Αυτό βέβαια δε σημαίνει ότι το πλαίσιο αυτό ήταν και το καλύτερο και ότι οι παραγωγοί σέβονταν και ακολουθούσαν κατά γράμμα τις οδηγίες μιας καλής και ισορροπημένης εκτροφής. Αυτό που έβαλε και βάζει ένα μεγάλο στοπ στη μη συμμόρφωση ορισμένων παραγωγών με την επιστημονική και ισορροπημένη εκτροφή είναι το ίδιο το ψάρι. Το ψάρι, σε σχέση με άλλα ζώα που εκτρέφονται, είναι από τη φύση του πιο ευαίσθητο, οτιδήποτε δεν εναρμονίζεται με τις βιολογικές του ανάγκες έχει άμεσες αρνητικές επιπτώσεις, επιπτώσεις που μπορούν να οδηγήσουν στην καταστροφή ολόκληρης της παραγωγής, πράγμα που κατάλαβαν πολύ καλά οι περισσότεροι παραγωγοί. Εξαιρέσεις, φυσικά πάντα υπάρχουν.

Τις καταγγελίες του Χρήστου Στελακάτου δεν είναι να τις ξεπερνά κανείς, ακόμη κι αν κάποιος τις εκτιμά ως αβάσιμες, υπερβολικές και μεγαλόστομες, ούτε μπορούν να αφήσουν αδιάφορους αυτούς που είναι υπεύθυνοι για τους ελέγχους στις μονάδες εκτροφής, αλλά σίγουρα αυτή δεν είναι η εικόνα της ελληνικής ιχθυοκαλλιέργειας. Θα αναφέρω κάτι απλό: όλα, σχεδόν, τα ψάρια που εκτρέφονται εξάγονται στο εξωτερικό, οι έλεγχοι είναι αυστηροί και συνεχόμενοι, όχι μόνο από την ελληνική πλευρά αλλά και από αυτούς που τα εισάγουν. Αυτό από μόνο του λέει πολλά…

Τι είναι όμως αυτό που έχει εξαγριώσει τον κόσμο με τις καταγγελίες του Χρήστου Στελακάτου; Είναι ο τρόπος που τον αντιμετωπίζουν οι δικαστικές αρχές, αλλά και η ίδια η αντίδικος εταιρεία. Το κυνηγητό που υφίσταται είναι δυσανάλογο με αυτά τα οποία είπε και με τον τρόπο που τα είπε, μοιάζει σαν να θέλουν να τον ισοπεδώσουν… όταν μάλιστα είναι φανερό ότι η επιστημονική κοινότητα, με την επιφύλαξη που τη διακρίνει σε παρόμοια ζητήματα, έχει τοποθετηθεί: ότι εγκεκριμένο, από τις αρμόδιες υπηρεσίες, χρησιμοποιείται σήμερα στις ιχθυοκαλλιέργειες, απολυμαντικά, αντιβιοτικά, τροφές κλπ, δεν ενέχουν κανένα κίνδυνο για τον άνθρωπο και το περιβάλλον. Στο ερώτημα αν έχουν εντοπιστεί, από την έναρξη της ιχθυοκαλλιέργειας μέχρι και σήμερα, παρατυπίες, ασυνέπειες, παραβίαση των αδειών λειτουργίας, ασέβεια στο περιβάλλον και παρερμηνεία της έννοιας της ευζωίας, η απάντηση είναι ναι, υπάρχουν. Σίγουρα λιγότερες από κάθε άλλη πρωτογενή δραστηριότητα που έχει εξελιχτεί σε βιομηχανική παραγωγή και όχι μόνο.

Δεν θα ήταν λοιπόν λογικό και ανθρώπινο να είχαν δημοσιευτεί από το αρμόδιο Υπουργείο όλα τα στοιχεία του πορίσματος που έχει συνταχθεί και αφορά τις συγκεκριμένες καταγγελίες; Δεν θα ήταν λογικό και ανθρώπινο η εταιρεία να ξεκαθαρίσει τη θέση της και με το ίδιο πάθος που κινεί τα ένδικα μέσα να ενημερώσει τον κόσμο για την υπόθεση και για τα προϊόντα της, που από ό,τι γνωρίζω εξάγονται, και με μεγάλη επιτυχία; Σίγουρα θα ήταν καλύτερα και είμαι σίγουρος ότι οι νοικοκυρές θα έπαυαν να βλέπουν όλους τους ιχθυολόγους σαν τα κακά πνεύματα που σκορπάν το θάνατο και τον καρκίνο να τους χαμογελά (από το πάνω ράφι) κάθε φορά που ανοίγουν το ψυγείο τους.

Τέλος χρωστάω μια απάντηση σε όσους με ρωτούν αν τρώω ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας: Ναι, φυσικά και τρώω, αυτό που δεν τρώγεται με τίποτε όμως, είναι η μεγάλη μας αδυναμία να διαχειριστούμε με στοιχειώδη ψυχραιμία πράγματα και καταστάσεις.

Ο δρ Γιάννης Πάσχος είναι καθηγητής ιχθυολογίας

 

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *