Η ΑΝΤΙΛΗΨΗ ΜΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ

Ρεπορτάζ

Η αντίληψή μας για την επανάσταση

Diego Abad de Santillan, Ένα Ελευθεριακό Πρόταγμα, Στάσει Εκπίπτοντες, 2016, απόσπασμα από το κεφάλαιο 1: «Το πρόγραμμά μας», σ. 28-32) Συνοψίζοντας, η αντίληψή μας για την επανάσταση δεν συνάδει με μια εκστρατεία τύπου Γκαριμπάλντι ή με μια οδομαχία. Η αντίληψή μας για την επανάσταση είναι η ιδέα της ελευθερίας που επεκτείνεται ολοένα περισσότερο, που διεισδύει στις συνειδήσεις των ατόμων και κατατρώγει τις βάσεις της εκμετάλλευσής τους. Αν αυτή η δουλειά της προπαγάνδας προϋποθέτει παράλληλες και δευτερεύουσες δράσεις που αναπτύσσονται στο πεδίο της ωμής δύναμης, τις αποδεχόμαστε, δεν θέλουμε όμως να παίρνουμε το παρελκόμενο για ουσιαστικό. Ο αγώνας κατά της αστυνομικής αντίδρασης δεν αποτελεί στόχο της επανάστασης, ακόμα κι αν είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια του αγώνα για τον στόχο αυτό, ο οποίος είναι η ελεύθερη, ευτυχισμένη ανθρωπότητα χάρη στη προσωπική δράση του καθενός, και η κατάργηση της αρχής της αυθεντίας. Όλα αυτά τα πράγματα δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από εμάς, αλλά από όλους.

Ιστορία – Θεωρία   Αναρχία   Κοινωνική ανυπακοή / Αντιστάσεις  


Η κοινή αντίληψη ότι η επανάσταση είναι μια απλή υπόθεση ταραχών στους δρόμους και εγκατάστασης γκιλοτινών έχει ξεπεραστεί. Η ιστορία μας έχει δώσει αρκετές αποδείξεις ότι η επανάσταση δεν είναι ένα απλό πρόβλημα υλικής δύναμης, αλλά πρώτα απ’ όλα οφείλει να είναι επανάσταση συνειδήσεων και οικοδόμησης ενός νέου συστήματος ατομικής και κοινωνικής ζωής ως αποτέλεσμα της ελεύθερης και προσωπικής δράσης του καθενός. Οι επαναστάσεις όπου επικρατεί καθαρά η βία είναι πάντα πολιτικές επαναστάσεις, δηλαδή επαναστάσεις των ανακτόρων που απομακρύνουν κάποιον ή κάποιους από τον θρόνο για να τοποθετήσουν εκεί άλλον ή άλλους. Η δική μας επανάσταση δεν είναι πανάκεια για όλα τα δεινά- εμείς δεν είμαστε όπως οι πολιτικοί, όντα προορισμένα να σφυρηλατήσουμε με τα χέρια μας την καθολική ευτυχία. Διακρινόμαστε από τα υπόλοιπα όντα λόγω του ότι δεν αναγνωρίζουμε καμία εξουσία, ενώ η πλειοψηφία της ανθρωπότητας ψάχνει σωτηρία σε ξένες προς αυτήν δυνάμεις: θεϊκά θαύματα, καλούς κυβερνήτες ή καινούριες μορφές διακυβέρνησης – εμείς λέμε ότι η ανθρώπινη ευτυχία δεν εξαρτάται από την εκχώρηση της προσωπικής βούλησης, αλλά από την υλική, οικονομική και ηθική ελευθερία των ατόμων και των κοινωνικών ομάδων. Απέναντι σε όλες τις πανάκειες των προνομιούχων τάξεων, των χίλιων δύο πολιτικών κομμάτων που μάχονται για την τιμή να δημιουργήσουν μέσω διαταγμάτων την ευημερία και την ευτυχία στη γη, εμείς είμαστε οι μόνοι που παρουσιαζόμαστε στον κόσμο στερούμενοι ελκυστικών υποσχέσεων. Όλα τα κόμματα, ανεξαρτήτως πολιτικής απόχρωσης και κατηγορίας, υπόσχονται στο λαό ότι θα ικανοποιήσουν μια σειρά απαιτήσεών του – κάποια στηρίζονται στις μεταρρυθμίσεις υπό την αιγίδα του υπάρχοντος κυβερνητικού συστήματος, αλλά δηλώνουν επαναστατικά διότι θέλουν να έχουν πλήρως στα χέρια τους το τιμόνι του κράτους. Μόνο οι αναρχικοί δεν υπόσχονται τίποτα ούτε μέσω των μεταρρυθμίσεων ούτε μέσω της επανάστασης – τίποτα δεν έχουν και τίποτα δεν μπορούν να δώσουν – όμως κατέληξαν σε μια γνώση που μπορεί να αποτελέσει καρπό ευημερίας και ευτυχίας για όλους. Οι αναρχικοί διαδίδουν αυτή τη γνώση, η οποία συνίσταται στο να πειστούν οι άνθρωποι ότι το βιβλικό μάννα ή οι υποσχέσεις όσων εποφθαλμιούν την εξουσία είναι ψέματα κι ότι η σωτηρία βρίσκεται σε όλα τα όντα, στην προσωπική δράση του καθενός. Σε αντίθεση με τα πολιτικά κόμματα που διαβεβαιώνουν ότι η σωτηρία βρίσκεται στο τάδε πρόγραμμα μεταρρυθμίσεων ή επανάστασης, εμείς λέμε ότι η σωτηρία βρίσκεται σε όλους, ότι για να είμαστε ελεύθεροι πρέπει να παλέψουμε γι’ αυτό, ότι η ελευθερία δεν υπάρχει όπου δεν είναι αισθητή η ανάγκη της, ότι η ευημερία δεν είναι καρπός ενός θεολογικού θαύματος ή των μαγικών ικανοτήτων της κυβέρνησης, αλλά αποτέλεσμα της ορθολογικής προσπάθειας του ελεύθερου ανθρώπου. Εκείνοι που μας γυρίζουν την πλάτη επειδή διακηρύσσουμε την αλήθεια και προσφεύγουν στις κάλπες ή στα οδοφράγματα ύστερα από τα ψέματα των δημαγωγών, μας προκαλούν μεγάλη θλίψη διότι γνωρίζουμε ότι οι προσπάθειες τους είναι στην κατεύθυνση της ενίσχυσης των δεινών που θέλουν να πολεμήσουν, ωστόσο δεν μπορούν να μας εκτρέψουν από τη γραμμή συμπεριφοράς μας, δηλαδή δεν μπορούν να μας μεταστρέψουν ώστε να μας κάνουν να κηρύσσουμε ψέματα και να συναγωνιζόμαστε στο πεδίο της δημαγωγίας τους οπαδούς της θεολογίας του κράτους. Οι αναρχικοί δεν έχουμε κανένα μαγικό προσόν – δεν θεωρούμε τους εαυτούς μας δημιουργούς της καθολικής ευτυχίας, όχι τουλάχιστον άμεσους δημιουργούς της, το αναγνωρίζουμε και το επισημαίνουμε. – γι’ αυτό διαφοροποιούμαστε απ’ όσους αυτοαποκαλούνται επαναστάτες, οι οποίοι στην πραγματικότητα απλώς φιλοδοξούν να επιβάλουν τη βούλησή τους στους λαούς – γι’ αυτό φωνάζουμε ότι οι άνθρωποι δεν πρέπει να τρέφουν αυταπάτες και να περιμένουν από τους άλλους ότι μόνο οι δικές τους δυνάμεις μπορούν να φέρουν εις πέρας.

Έχει ειπωθεί ότι η επανάσταση είναι δημιουργική, κι αν όντως είναι, είναι υπό την έννοια των επιδράσεων της στη βούληση των λαών. Η επανάσταση αφυπνίζει των πρωτοβουλία, την προσωπική ενασχόληση, αποτινάσσει τον λήθαργο από την προσωπικότητα, αναζωογονεί αξίες, καταστρέφει δόγματα και ράγες πάνω στις οποίες εξελίσσονταν τα όντα σαν αυτόματα. Όμως επανάσταση δε σημαίνει απλώς ταραχές στους δρόμους – οι ταραχές είναι ένα αποτέλεσμα, ένα φαινόμενο, ίσως αναπόφευκτο, αλλά δεν είναι το ουσιώδες. Μια επανάσταση μπορεί επίσης να προκληθεί ειρηνικά, και πράγματι προκαλούνται ασταμάτητες επαναστάσεις, σε όλους τους τομείς της ζωής, οι οποίες διεξάγονται μέσω μιας αναίμακτης οδού. Αν όσοι έχουμε αναγνωρίσει τα θεμελιώδη αίτια της αδικίας και της κοινωνικής δυσφορίας είχαμε την υπομονή να περιμένουμε χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια, ίσως η επανάσταση για την οποία μιλάμε να γινόταν με μέσα που θα χρησιμοποιούσαν την πειθώ, ήρεμα, χωρίς βίαιες συγκρούσεις με τους χωροφύλακες κτλ. Ο Μπόβιο[1] έχει ήδη πει ότι η ιστορία οδεύει προς την αναρχία. Ωστόσο είναι φυσικό να μας λείπει αυτή η υπομονή και να πασχίζουμε να επισπεύσουμε με κάθε δυνατό μέσο την ώρα της απελευθέρωσης του ανθρώπου. Κρίνουμε ότι οι βίαιες συγκρούσεις με τους χωροφύλακες μπορούν να αποτελέσουν έναυσμα υπέρ του διεκδικητικού κινήματος, γι’ αυτό αν και δεν θα τις προκαλέσουμε, δεν θα τις απορρίψουμε κιόλας όταν οι συνθήκες τις απαιτήσουν – δεν πιστεύουμε ωστόσο ότι αυτά τα απλά γεγονότα μπορούν να συνθέσουν την επανάσταση αν τα μεταφέρουμε σε μεγάλη κλίμακα. Τέτοια είναι η λογική των συνωμοτών στα μυθιστορήματα και τα θεατρικά δράματα, και για κάποιο καιρό ήταν επίσης η λογική πολλών από τους συντρόφους μας. Υπάρχει μια τάση ν’ απεικονίζεται η επανάσταση ως οδόφραγμα. Σε κάθε περίπτωση, το οδόφραγμα θα ήταν το σύμβολο της πολιτικής επανάστασης, η κοινωνική επανάσταση είναι μια ιδέα, μια νέα αντίληψη για τη ζωή, είναι μια νέα ηθική, ένας νέος πολιτισμός. Κατά συνέπεια, δεν μπορούμε να πιστέψουμε ότι θα πρέπει να θριαμβεύσει στο καθαρό πεδίο της δύναμης και της στρατιωτικής αναμέτρησης. Οι καιροί που για να θεωρείσαι καλός αναρχικός χρειαζόταν να έχεις κάποια γνώση χειρισμού εκρηκτικών έχουν περάσει: η αναρχική επαναστατική προπαγάνδα δεν γίνεται με βάση τον δυναμίτη, ο δυναμίτης και όλα τα μέσα τρομοκράτησης χρησιμοποιούνται σήμερα από τους αντιδραστικούς. Στη Γερμανία, δε θα περνούσε από κανενός το μυαλό να ζωγραφίσει αναρχικό με βόμβες υπό μάλης. Αυτό το σύμβολο σήμερα αντιστοιχεί στον βαυαρικό φασισμό. Τα ισχυρότερα όπλα του αναρχισμού είναι οι ιδέες. Με αυτό είχε ακλόνητα διαποτιστεί ο Κουρτ Βίλκενς, θαυμαστής του Τολστόι.

Συνοψίζοντας, η αντίληψή μας για την επανάσταση δεν συνάδει με μια εκστρατεία τύπου Γκαριμπάλντι ή με μια οδομαχία. Η αντίληψή μας για την επανάσταση είναι η ιδέα της ελευθερίας που επεκτείνεται ολοένα περισσότερο, που διεισδύει στις συνειδήσεις των ατόμων και κατατρώγει τις βάσεις της εκμετάλλευσής τους. Αν αυτή η δουλειά της προπαγάνδας προϋποθέτει παράλληλες και δευτερεύουσες δράσεις που αναπτύσσονται στο πεδίο της ωμής δύναμης, τις αποδεχόμαστε, δεν θέλουμε όμως να παίρνουμε το παρελκόμενο για ουσιαστικό. Ο αγώνας κατά της αστυνομικής αντίδρασης δεν αποτελεί στόχο της επανάστασης, ακόμα κι αν είναι μια αναπόφευκτη συνέπεια του αγώνα για τον στόχο αυτό, ο οποίος είναι η ελεύθερη, ευτυχισμένη ανθρωπότητα χάρη στη προσωπική δράση του καθενός, και η κατάργηση της αρχής της αυθεντίας. Όλα αυτά τα πράγματα δεν εξαρτώνται αποκλειστικά από εμάς, αλλά από όλους. [1] Giovanni Bovio (1837-1903): Ιταλός φιλόσοφος και πολιτικός, ιδρυτής του Ιταλικού Ρεπουμπλικάνικου Κόμματος. Στο βιβλίο του Dottrina dei partiti politici in Europa (1886), το οποίο μετέφρασε στα ισπανικά ο αναρχοσυνδικαλιστής Χοσέ Πρατ (JosePrat, 1867-1932), δηλώνει: «Αναρχική είναι η σκέψη, και προς την αναρχία οδεύει η ιστορία».

(Diego Abad de Santillan, Ένα Ελευθεριακό Πρόταγμα, Στάσει Εκπίπτοντες, 2016, απόσπασμα από το κεφάλαιο 1: «Το πρόγραμμά μας», σ. 28-3

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *